1. Nasiya siyosatini qog'ozga yozing
Ko'p do'konlarda nasiya qoidasi egasining boshida turadi: kimga berish, qancha boshlang'ich to'lov olish, necha oyga. Sotuvchi o'zgarganda yoki ikkinchi filial ochilganda bu tizim ishlamay qoladi. Shuning uchun birinchi qadam — bir sahifalik nasiya siyosati:
- qaysi tovarlar nasiyaga beriladi va qaysilari yo'q;
- muddatlar (masalan 3, 6, 9, 12 oy) va har biri uchun ustama;
- minimal boshlang'ich to'lov — yangi va doimiy mijoz uchun alohida;
- qaysi summadan boshlab kafil so'raladi;
- kim tasdiqlaydi: sotuvchi qaysi limitgacha o'zi qaror qiladi, undan yuqorisini kim tasdiqlaydi.
2. Mijozni tekshirmasdan nasiya bermang
Eng katta yo'qotishlar allaqachon boshqa joylarda qarzdor bo'lgan mijozlardan keladi. Ularni tashqi ko'rinish yoki gapidan bilib bo'lmaydi. Minimal tekshiruv quyidagilardan iborat:
- KATM kredit tarixi — boshqa bank va tashkilotlardagi faol qarzlar va kechikishlar;
- MIB — majburiy ijro byurosidagi ochiq ijro ishlari;
- Daromad — INPS, soliq yoki karta aylanmasi bo'yicha oylik tushum;
- Shaxsni tasdiqlash — pasport egasi aynan do'kondagi odam ekanini MyID bilan tekshirish;
- O'z bazangiz — mijoz avval sizda qanday to'lagan.
Batafsil: KATM orqali mijozni tekshirish. Muhimi — tekshiruv natijasiga qarab limit berish, shunchaki «ha» yoki «yo'q» emas: oylik to'lov mijozning rasmiy daromadining yarmidan oshmasligi yaxshi qoida.
3. Shartnoma va grafik — har bir mijoz uchun bir xil
Shartnoma matni bitta, faqat ma'lumotlar o'zgaradi. Unda tovar (telefon bo'lsa IMEI), narx, boshlang'ich to'lov, grafik, mulk huquqi qachon o'tishi, kafil va kartadan yechishga rozilik bo'lishi kerak. To'lov grafigi har bir sana va summa bilan shartnomaga ilova qilinadi. Qo'lda hisoblangan grafikda xato tez-tez uchraydi — oylik to'lovni nasiya kalkulyatorida tekshirib oling.
Qaysi bandlar bo'lishi kerakligi haqida: nasiya shartnomasi tekshiruv ro'yxati.
4. To'lovni yig'ishni avtomatlashtiring
Kechikishlarning katta qismi qasddan emas: mijoz sanani unutadi yoki do'konga borishga vaqti bo'lmaydi. Shuning uchun:
- to'lovdan 1–3 kun oldin SMS yoki Telegram eslatma yuboring;
- mijozning bank kartasini shartnomaga ulab, to'lovni avtomatik yeching;
- mijozga Payme, Click yoki karta orqali masofadan to'lash imkonini bering;
- to'lov qabul qilinganini mijozga xabar qiling — bu ishonchni oshiradi.
5. Kechikkan har bir mijozning mas'uli bo'lsin
«Hamma qo'ng'iroq qiladi» degani — hech kim qo'ng'iroq qilmaydi. Har bir muddati o'tgan shartnomaga undiruvchi biriktiring, mijoz bergan to'lov va'dasini yozib boring va o'sha kuni tekshiring. Undiruvning bosqichlari va muddatlari: nasiya qarzdorligini undirish.
6. Har hafta uchta raqamga qarang
| Ko'rsatkich | Nima uchun muhim |
|---|---|
| Muddati o'tgan qarz ulushi | Umumiy nasiya portfelining necha foizi kechikkan. O'sib borsa — tekshiruv yoki undiruvni kuchaytirish kerak. |
| Kutilayotgan tushum | Kelgusi hafta va oyda qancha pul kelishi kerak — tovar xaridini shunga qarab rejalashtirasiz. |
| Sotuvchilar kesimida kechikish | Ko'p sotib, lekin yomon mijoz olib keladigan sotuvchini shu raqam ko'rsatadi. |
7. Pul oqimini foydadan ajrating
Nasiyada savdo bugun, pul esa 6–12 oy davomida keladi. Kassada pul kam bo'lsa ham do'kon foydada bo'lishi mumkin — va aksincha. Foyda va zarar hisobotini pul oqimidan alohida yuriting, aks holda yangi tovarga pul topolmay qolasiz.
Qachon dastur kerak bo'ladi
Faol shartnomalar soni 50–100 dan oshganda daftar va Excel'da eslatma, kechikish va qoldiqni kuzatish qiyinlashadi. Belgilar: to'lov sanasi o'tib ketgani kechikib bilinadi, bir tovar ikki marta sotiladi, oy oxirida foydani hech kim aniq ayta olmaydi. Bu bosqichda nasiya savdo dasturi vaqtni ham, pulni ham tejaydi; o'tish bo'yicha maslahatlar — bu maqolada.
ABBOT buni siz uchun qiladi
Mijozni tekshirish, shartnoma, grafik, kartadan avtoto'lov va kechikkanlar bilan ishlash — bitta nasiya savdo dasturida.